ចាប់តាំងពីបានដាក់ចេញគម្រោងកែលម្អបរិស្ថាននៅជុំវិញបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្តកាលពីដើមឆ្នាំ២០២០មក គិតមកទល់ពេលនេះអាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានរៀបចំចាក់កៅស៊ូអ៊ុតផ្លូវមុខប្រាសាទអង្គរវត្ត រួចរាល់ជាស្ថាពរហើយ ដែលការណ៍នេះធ្វើឱ្យសោភ័ណភាពបរិស្ថាននៅតំបន់នេះ កាន់តែមានភាពស្រស់ស្អាត និងទាក់ទាញជាខ្លាំង។ យោងតាមផេកផ្លូវការរបស់អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា មុននេះបន្តិចបានធ្វើការបង្ហោះនូវទិដ្ឋភាពផ្លូវមុខប្រាសាទអង្គរវត្តដ៏ស្រស់ត្រកាល ក្រោយត្រូវបានកែលម្អ និងបានចាក់កៅស៊ូអ៊ុតផ្លូវ រួចរាល់ជាស្ថាពរហើយ ។ សូមជម្រាបផងដែរថា កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០​ ដើមឆ្នាំនេះ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា បានចាប់ផ្តើមអនុវត្តគម្រោងកែលម្អហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ សម្បទាទេសចរណ៍ ទេសភាព និងបរិស្ថាន នៅបរិវេណមុខប្រាសាទអង្គរវត្តឲ្យមានភាពល្អប្រសើរ ក្នុងទិសដៅលើកគុណតម្លៃអង្គរដែលជានិមិត្តរូប ដួងព្រលឹងជាតិខ្មែរ និងជារមណីយដ្ឋានបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ បើទោះបីជានារយៈពេលចុងក្រោយនាឆ្នាំ២០២០នេះ មានការរំខានដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩ ក៏ដោយក្ដី តែការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់រមណីយដ្ឋានអង្គរ ពិសេសនៅបរិវេណខាងមុខប្រាសាទអង្គរវត្ត មានការរីកចម្រើនទៅមុខជានិច្ច ដូចជាការរៀបចំចំណតរថយន្តថ្មី ទីលានបដិសណ្ឋារកិច្ច

យោងតាមការចុះផ្សាយដោយក្រសួងព័ត៌មាននាថ្ងៃទី៣០​ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ នេះ បានឲ្យដឹងថា ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានសាច់ប្រាក់សុទ្ធក្នុងដៃប្រមាណ ១៣លានលានរៀល ទុនបម្រុងអន្តរជាតិជាង ២០ពាន់លានដុល្លារ និងមាសជាង ៤៤តោន សម្រាប់ទុកបំពេញតម្រូវការ សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ សម្តេចតេជោហ៊ុនសែននាយករដ្ឋមន្រ្តីព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្លែងដូច្នេះ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងមជ្ឈដ្ឋានមួយចំនួន ជាពិសេសក្រុមប្រឆាំងនៅក្រៅច្បាប់បានលើកឡើងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំរបស់សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន រៃអង្គាសលុយដើម្បីបើកប្រាក់ខែឱ្យមន្ត្រីរាជការ ។ ក្នុងឱកាសថ្លែងសារពិសេសពាក់ព័ន្ធព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍ ២៨ វិច្ឆិកា និងសមិទ្ធផលកើតពីនយោបាយ ឈ្នះ-ឈ្នះនៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ ចេញពីភូមិគ្រឹះសម្តេច នាក្រុងតាខ្មៅ សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ

យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់អគ្គនាយកដ្ឋានកៅស៊ូបានឱ្យដឹងថា ប្រទេសកម្ពុជាបាននាំចេញកៅស៊ូស្ងួតចំនួន ២៨៥,៥៨៩តោន ដោយគិតចាប់ពីខែមករា ដល់ខែវិច្ឆិកា ពោលគឺកើនឡើង ២២% បើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ កៅស៊ូស្ងួតតម្លៃជាមធ្យម ១,៣៤១ ដុល្លារក្នុងមួយតោន ដោយកម្ពុជាទទួលបានប្រាក់ចំណូល ៣៨៣ លានដុល្លារកើនឡើង ២៣% បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន។ កម្ពុជាភាគច្រើននាំចេញកៅស៊ូស្ងួតទៅកាន់ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី វៀតណាម សិង្ហបុរី និងចិន។ ទិន្នន័យបានបង្ហាញថា ប្រទេសកម្ពុជាបានដាំដំណាំកៅស៊ូជិត ៤០១,៧០០ ហិកតា។ គួរឱ្យដឹងផងដែរថា ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ កម្ពុជាទទួលបានចំណូល ៣៧៧ លានដុល្លារពីការនាំចេញកៅស៊ូស្ងួត ពោលគឺកើនឡើង ៣០% បើធៀបនឹងឆ្នាំ ២០១៨

ម៉ាស៊ីនចែកចាយអង្ករ ឬ “ ម៉ាស៊ីនអេធីអឹមអង្ករ” នឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងតំបន់អនាធិបតេយ្យមួយក្នុងទីក្រុង Bengaluru ដែលជារដ្ឋធានីនៃរដ្ឋ Karnataka ភាគខាងត្បូងប្រទេសឥណ្ឌា ដើម្បីជួយដល់ប្រជាជនក្រីក្រក្នុងតំបន់នោះ។ បើតាមការចុះផ្សាយរបស់សារព័ត៌មានវៀតណាម vietnamplus បានឲ្យដឹងថា គំនិតផ្តួចផ្តើមនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃគម្រោងរបស់រដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌាដែលមានឈ្មោះថា «Annapurti» ដែលកំពុងត្រូវបានអនុវត្តក្នុងភាពជាដៃគូជាមួយកម្មវិធីស្បៀងអាហារពិភពលោករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (WFP) ។ បើតាមប្រភពដដែល ម៉ាស៊ីនចែកចាយអង្ករដោយស្វ័យប្រវត្តិនេះ គ្រោងនឹងបង្កើតឡើងនៅក្នុងរដ្ឋចំនួន ៥ របស់ឥណ្ឌា រួមមាន Maharashtra, Karnataka, Uttarakhand, Haryana, និង Uttar Pradesh។ ជាមួយគ្នានេះតាមសេចក្តីរាយការណ៍បានបញ្ជាក់ថា ម៉ាស៊ីនចែកចាយអាចចែកចាយទំនិញចំនួន ២

សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមចំនួន ១២៥ នឹងទទួលបានថវិកាជំនួយ និងការបណ្តុះបណ្តាលអំពីរបៀបធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក តាមរយៈការវិនិយោគថ្មីក្នុងទឹកប្រាក់ចំនួន ៥០០,០០០ ដុល្លារអាមេរិក (ប្រាំសែនដុល្លារ) ដែលផ្តល់ដោយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់កម្មវិធីពង្រឹងក្របខ័ណ្ឌសមាហរណកម្មហៅកាត់ថា (EIF) និងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សហប្រជាជាតិហៅកាត់ថា (UNDP)។ មូលនិធិនេះ នឹងផ្តល់ការគាំទ្រដល់ការបណ្តុះបណ្តាលគំនិតអាជីវកម្ម និងគំនិតផ្តួចផ្តើមបែបនវានុវត្តន៍ និងកម្មវិធីផ្តល់ថវិកាគាំទ្រខ្នាតតូចរយៈពេល ០៦ខែ ដើម្បីជួយសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក លក់ផលិតផល និងសេវាកម្មតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ និងជួយដល់សហគ្រាសមួយចំនួនដែលលក់ផលិតផល និងសេវាកម្មទៅឱ្យអតិថិជននៅក្រៅប្រទេស តាមរយៈថ្នាលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីមួយ (B2B2C Marketplace) ដែលកំពុងបង្កើតឡើងដោយក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម។ ឯកឧត្តម ប៉ាន សូរស័ក្តិ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្មមានប្រសាសន៍ថា គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ពាណិជ្ជកម្ម តាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិកកម្ពុជាហៅថា

ក្រុមហ៊ុនលក់រាយធំៗ រួមទាំងបណ្ដាញខ្សែសង្វាក់ហាងដែលមានវ័យចំណាស់ជាងគេរបស់អាមេរិកចំនួន ១០ បានដាក់ពាក្យក្ស័យធននៅក្នុងឆ្នាំនេះ ដែលជាចំនួនខ្ពស់បំផុតក្នុងរយៈពេល ១១ឆ្នាំ ចុហក្រោយនេះ។ យោងតាមសារព័ត៌មាន CNBC បានចុះផ្សាយថា មុនពេលវីរុសរាតត្បាតអ្នកលក់រាយមួយចំនួនកំពុងព្យាយាមរិះរកវិធីដើម្បីបន្តប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លន ប៉ុន្តែដោយសារវិបត្តិសុខភាព Covid-19 បានធ្វើឲ្យអាជីវកម្មទាំងនេះស្ថិតក្នុងសា្ថនភាពកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន ដោយជួបបញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ លើយ​ការលក់បានធ្លាក់ចុះ។ លោក David Berliner ប្រធានផ្នែករៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធនិងការអនុវត្តការផ្លាស់ប្តូរអាជីវកម្មរបស់ BDO បានថ្លែងថា៖ «ទំហំនៃការក្ស័យធនមានទំហំធំនៅឆ្នាំនេះបើធៀបនឹងឆ្នាំមុនៗ លោកបានកំពុងកត់សម្គាល់ម៉ាកយីហោជាតិ និងយីហោលេចធ្លោផ្សេងទៀតដែលមានហាងរាប់រយកន្លែងឥឡូវកំពុងត្រូវបានកែលម្អ ឬ ឆ្លងកាត់រចនាសម្ព័ន្ធដើម្បីស្តារអ្វីដែលពួកគេអាចធ្វើបាន »។ ជាមួយគ្នានេះយីហោធំៗទាំង ១០ ដែលបានក្ស័យធននៅក្នុងឆ្នាំ២០២០ នេះ​រួមមាន៖ ១. J.C.

កម្ពុជា ប្រមូលបានថវិកាចំនួន ៥.៣ ពាន់លានដុល្លារជាចំណូលពន្ធ និងគយនៅឆ្នាំ ២០២០ ទោះបីសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងរងការវាយប្រហារដោយវសាជំងឺកូវីដ-១៩ ក៏ដោយ។ ថ្លែងនៅក្នុងសារពិសេសដល់ជនរួមជាតិរបស់សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានមានប្រសាសន៍ថា « ចំណូលពន្ធបានកើនឡើងដល់ ២,៨៧៨ លានដុល្លារគិតត្រឹមថ្ងៃទី ២៨ ខែធ្នូ ដែលខ្ពស់ជាងផែនការប្រចាំឆ្នាំ។ ចំណែកចំណូលគយ គឺទាបជាងគោលដៅដែលឈានដល់ចំនួន ២,៣៩១ លានដុល្លារ »។ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បានបន្ថែមថា នៅសល់ ៣ ថ្ងៃទៀតមុនដំណាច់ឆ្នាំនេះចំណូលនឹងកើនឡើងដល់ ៥,៣០០ លានដុល្លារ។ គួរឱ្យដឹងផងដែរថា

ប្រទេសថៃ គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ដែលទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនលាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗឲ្យទៅកម្សាន្ត ប៉ុន្តែដោយសារវីរុសរាតត្បាតកូវីដ-១៩ បានធ្វើឲ្យប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចមួយភាគធំពឹងផ្អែកលើវិស័យទេសចរណ៍មួយនេះត្រូវខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរ។ ជាក់ស្ដែងបើយោងតាមទិន្នន័យផ្លូវការដែលបានបង្ហាញនៅថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ថ្មីៗនេះបាន​ឲ្យដឹងថា ប្រទេសថៃទទួលបានភ្ញៀវទេសចរបរទេសចំនួន ៣,០៦៥ នាក់ក្នុងខែវិច្ឆិកា ដែលជាខែទី២ នៃការបើកទទួលភ្ញៀវទេសចររយៈពេលយូរចាប់តាំងពីការហាមឃាត់ត្រូវបានដាក់កាលពីខែមេសា ដើម្បីការពារការឆ្លងរីករាលដាលនៃវីរុស Covid-19។ ទិន្នន័យដែលបានរាយការណ៍ដោយរ៉យទ័រនេះបង្ហាញថា តួលេខនៃខែវិច្ឆិកានេះ គ្រាន់តែជាចំណែកតូចមួយនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរចំនួន ៣.៣៩ លាននាក់ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុនប៉ុណ្ណោះ ខណៈក្នុងខែតុលាកន្លងមកនេះមានភ្ញៀវទេសចរបរទេសចំនួន ១,២០១ នាក់មកកម្សាន្ត។ គួរឲ្យដឹងផងដែរថា ទោះបីជាប្រទេសនេះកំពុងបើកទ្វារទទួលភ្ញៀវទេសចរជាបណ្តើរៗ និងផ្តល់នូវការលើកទឹកចិត្តក្នុងការជំរុញការធ្វើដំណើរក្នុងស្រុកក៏ដោយ ក៏កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចដែលជំរុញដោយវិស័យទេសចរណ៍របស់ខ្លួនកំពុងត្រូវបានរារាំងដោយការផ្ទុះឡើងនៃវីរុស Covid-19 ជាថ្មីម្ដងទៀត​កាលពី ១០ថ្ងៃមុន ដែលបានឆ្លងដល់មនុស្សជាង ១,៦០០ នាក់នៅទូទាំងខេត្តចំនួន ៤៣ ។